Weet je wie je bent?

De tijd ligt allang achter ons dat je klaar bent met school en voor de rest van je leven hetzelfde beroep uitoefent. Je hebt niet meer genoeg aan dat ene, toch wel belangrijke, diploma. Kinderen en jongeren worden tegenwoordig ook niet meer opgevoed om een traditionele rol aan te nemen in deze maatschappij. Ze kunnen hun eigen toekomst bedenken en inrichten. Toch vreemd dat het onderwijs daar vaak niet op is ingericht. We leren nog steeds dezelfde vakken. Leraren zeggen vaak wat ‘waar’ is en hoe ‘het’ moet zodat je weet hoe je je diploma kunt te halen. Op het HBO is het onderwijs er vooral op ingericht om je studiepunten te behalen.

Als we willen dat onze jongeren hun toekomst aankunnen en er vooral veel plezier bij beleven dan vind ik dat er in het opgroeien veel aandacht moet zijn voor ‘wie ben ik, wat kan ik, wat vind ik allemaal leuk en wat is er allemaal mogelijk?’ Zelf nadenken klinkt misschien als een vanzelfsprekende vaardigheid maar vaak wordt daar geen beroep op gedaan bij kinderen en jongeren. Zelf nadenken over – wie ben ik – maar ook over wat ‘waar’ is voor mij of écht belangrijk is voor mij?

Ik kan me van mezelf nog herinneren dat ik als jong meisje op school verwonderd was tijdens een les geschiedenis. De les ging over het kastenstelsel van de hindoeïstische cultuur in India. Ik vroeg mijn leraar: ‘maar hoe komen ze daarop om het zo te doen?’ en hoe weten wij of hoe wij het doen, normaal is?’

Mijn leraar zei dat dat niet relevant was voor het behalen van de toets en ik voelde mij dom en afgewezen. Nu denk ik dat de vraag best slim was en dat de leraar me aan had kunnen moedigen door iets te zeggen van: ‘goede vraag! Ik heb geen idee wat de waarheid is. Cultuur is iets wat jaren, eeuwenlang opgebouwd wordt door mensen, door verhalen die mensen elkaar (door) vertellen en waarvan we graag willen dat het klopt omdat we dan samen kunnen leven’. Nu heb ik geen kritiek op de leraar hoor van toen. Hij maakte de les best leuk, anders had ik me nooit zo betrokken gevoeld om een vraag te stellen. Ik haal dit voorbeeld aan omdat hij mij onzeker maakte en afremde om zelf na te denken.

Zelf nadenken, zelfbewuster worden…, los van de vaak onbewuste normen en waarden uit je omgeving, vind ik een heel belangrijk en een onderschatte vaardigheid. Wil je de toekomst met zelfvertrouwen tegemoet gaan dan helpt het als je uitgevonden hebt wie je eigenlijk bent binnen de context van je omgeving(en).